Klasik Yayınlarından Üç Yeni Eser:
1 Hak Zail Olmaz
2 Cerîde-i İlmiye Fetvaları
3 Fetâvâ-yi Feyziye
Hak Zâil Olmaz
Roma, Türk ve İslâm Hukuklarında Eksik Borç
Mustafa Demiray
Roma hukukunda tabiî borç (obligatio naturalis) olarak adlandırılan ve günümüz hukukunda Borçlar Hukuku içinde düzenlenen eksik borçlar, kanunun dava hakkı vererek desteklemediği, ama tamamen hükümsüz de saymayıp bir kısım sonuçlar bağladığı borçları ifade etmektedir. Borçlar Hukuku alanında ayrıcalıklı ve istisnaî bir yeri temsil eden eksik borç kavramı, fıkıh, hukuk ve ahlâk disiplinlerinin yanı sıra hukuk ve siyaset felsefelerinin de bazı temel meselelerinin kesişim noktasında durması açısından önem taşımaktadır.
İslâm hukukunda da doğuş şartları, özellikleri ve sonuçları açısından Roma-Türk hukuk literatürü içinde tabiî/eksik borç olarak isimlendirilen borç türüyle bazı hususlarda paralellikleri bulunmakla beraber farklılıklar da taşıyan ve ifası yargı yoluyla elde edilemez ama geçerli şekilde ifa edilebilir borçlar bulunmaktadır. İslam hukukundaki eksik borçlar, kazâî hüküm-diyânî hüküm ayırımına dayanmakta olup diyânî borçların bir alt kümesini teşkil etmektedir.
Bu eserde, öncelikle, Roma hukukunda doğan ve Kıta Avrupası hukuku üzerinden günümüz Türk hukukuna geçen tabiî/eksik borçların tarihî arka planı ve mevcut durumu farklı boyutlarıyla ortaya konuluyor. Bilahare tabiî/eksik borçlara dair bu düzenlemeler çerçeve edinilerek İslâm hukukundaki benzeri borçlar tasnif ediliyor, kaynakları ve hükümleri açıklanıyor.
Mustafa Demiray:
Tokat’ta doğdu (1975). Kartal Anadolu İmam Hatip Lisesi’nden (1994) ve Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’nden (1998) mezun oldu. Aynı üniversitenin Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde yüksek lisans (Serahsi’de Kazai Hüküm - Diyani Hüküm Ayrımı, 2001) ve doktora (Eksik Borç Kavramının İslâm Hukuku Açısından İncelenmesi, 2008) çalışmalarını tamamladı.
Hak Zâil Olmaz
Roma, Türk ve İslâm Hukuklarında Eksik Borç
Yazar: Mustafa Demiray
Klasik Yayınları
Cerîde-i İlmiyye Fetvaları
Osmanlılarda Hukuk ve Toplum 1
İsmail Cebeci
Meşîhat makamının resmî dergisi olarak 1914-1922 yılları arasında yayınlanan Cerîde-i İlmiyye’de, dönemin şeyhülislamları tarafından verilen fetvalar düzenli bir biçimde neşredilmiştir. Cerîde-i İlmiyye’nin birinci dereceden resmî bir kaynak niteliği taşıması, yayınlanan fetvaların, halkın farklı kesimlerinden gelen sorulara cevap olarak verilmesi ve derginin sosyal, siyasî, kültürel değişme ve gelişmelerin ve savaşların yaşandığı bir dönemde yayınlanmış olması dergiye ve içindeki fetvalara ayrı bir önem kazandırmaktadır.
Fıkıh, hukuk tarihi ve Osmanlı tarihi çalışmalarının hemen her alanında birinci el kaynak olarak önemli bir yeri bulunan bu fetvaların derlenmesi, tasnif edilmesi ve bir fetva mecmuası şeklinde, geniş bir dizinle ve ilmî esaslara uygun biçimde yayınlanması bir ihtiyaç olarak kendini hissettirmektedir.
Elinizdeki kitap, Meşîhat makamının Cerîde-i İlmiyye’de yayınlanan fetvalarının, özellikle fıkıh, hukuk ve tarih araştırmacıları tarafından daha kolay bir şekilde incelenebilmesi amacıyla hazırlanmıştır.
İsmail Cebeci:
İstanbul’da doğdu. İstanbul İmam Hatip Lisesi’nden (1994) ve Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’nden (1998) mezun oldu. Aynı üniversitede “Cerîde-i İlmiyye’de Yer Alan Fetvalar” başlıklı yüksek lisans tezini tamamladı (2001). ABD (1999-2000) ve Ürdün’de (2004-2005) alanıyla ilgili çalışmalar yaptı.
“Modern İslâm İktisadı Literatüründe Murabaha Tartışmaları” başlıklı doktora tezini tamamlamak üzere olan Cebeci, hâlihazırda Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’nde Arapça dersleri vermektedir.
Cerîde-i İlmiyye Fetvaları
Osmanlılarda Hukuk ve Toplum 1
Hazırlayan: İsmail Cebeci
Editör: Mustafa Demiray
Klasik Yayınları
Fetâvâ-yi Feyziye
Osmanlılarda Hukuk ve Toplum 2
Süleyman Kaya
Ehil kimselerin fıkhî meselelere verdikleri cevaplardan oluşan fetvalar zaman zaman konu, müftü ya da kurum bazında derlenerek fetva mecmuaları vücuda getirilmiştir. Osmanlı dönemi söz konusu olduğunda Şeyhülislam fetvalarını içeren mecmuaların yanı sıra devletin muhtelif bölgelerinde görev yapan müftülere ait mecmualar da görülmektedir.
Fetva mecmualarının, başta hukuk tarihi olmak üzere Osmanlı tarihi çalışmalarının hemen her alanında birinci el kaynak olarak önemli bir yeri olduğu aşikâr. Buna rağmen günümüzdeki akademik çalışmaların bu mecmualara gereken ilgiyi gösterdiğini söyleyemiyoruz. Bunun başlıca sebebi olarak tarihçilerin bu mecmuaların sistematiğine ve diline yabancı olmalarını zikredebiliriz. Dolayısıyla fetva mecmualarının geniş bir dizinle ve ilmî esaslara uygun biçimde yayınlanması bir ihtiyaç olarak tezahür etmektedir.
Bu ihtiyacı gidermek amacıyla, 17. asrın önemli ilmî ve siyasî şahsiyetlerinden olan şeyhülislam Feyzullah Efendi’nin fetvalarının derlendiği Fetâvâ-yı Feyziye’yi neşre hazırladık. 18. ve 19. yüzyıllarda en çok itibar gören fetva mecmualarından olan Fetâvâ-yı Feyziye Fetvahane tarafından da en muteber dört fetva mecmuasından biri olarak kabul edilmekte ve kullanılmaktaydı.
Süleyman Kaya:
İstanbul’da doğdu (1974). Kartal Anadolu İmam Hatip Lisesi (1993) ve Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’nden (1998) mezun oldu. M.Ü. İslam Hukuku Anabilim Dalında yüksek lisans (“İslam Hukukunda İcabın Bağlayıcılığı”, 2000), doktora (“XVIII. Yüzyıl Osmanlı Toplumunda Nazari ve Tatbiki Olarak Karz İşlemleri”, 2007) ve aynı üniversitenin İktisat Tarihi Anabilim Dalında ikinci bir yüksek lisans çalışması (“XVIII. Yüzyıl Osmanlı Toplumunda Kredi”, 2003) yaptı. Halen Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İlahiyat Fakültesi İslam Hukuku Anabilim Dalında yardımcı doçent olarak görev yapmaktadır.
Fetâvâ-yı Feyziye
Şeyhülislam Feyzullah Efendi
Osmanlılarda Hukuk ve Toplum 2
Hazırlayan: Süleyman Kaya
Editör: Mustafa Demiray
Klasik Yayınları
| Sonraki > |
|---|