İslam Hukukuna Giriş

Kitabiyat
Yazı Tipi
  • Daha Küçük Küçük Normal Büyük Daha Büyük
  • Default Helvetica Segoe Georgia Times

 

islam-hukukuna-girisİslâm sadece bir inanç sistemi değil, aynı zamanda bütün çeşitleriyle davranış biçimleri anlamında amel ve ahlâk ilkeleri de koyan bir dindir.

 

Prof. Dr. Ahmet YAMAN – Prof. Dr. Halit ÇALIŞ

Genellikle benimsenen sınıflamaya göre İslâmî hükümler itikadî, amelî ve ahlakî olarak üçe ayrılmış, temel İslâm bilimleri de bu ana konular etrafında şekillenip gelişmiştir. Bu ilimlerden amelle ilgili olanı fıkıhtır.

Fıkıh, bireysel, toplumsal ve toplumlararası hayata ilişkin amelî yani eyleme bağlı İslâmî hükümleri tesbit eden ve yorumlayan ilim dalının genel adıdır. Müslüman birey ile Allah arasındaki kul-Rab ilişkileri/iletişimi anlamına gelen ibadetler ile bireyin ve toplumun siyasî, iktisadî ve hukukî eylemlerini düzenleyen kurallar ve bunların özel kaynaklardan çıkarılma yöntemleri bir bütün halinde bu ilmin çerçevesini çizmektedir.

Dinî bilgilerin konularına ve içeriklerine göre ayrıştırılmaya başlandığı II/VIII. yüzyılın ortalarından itibaren fıkıh terimi, özellikle şer’î-amelî alanı ilgilendiren bir başka deyişle ibadete ve geniş anlamıyla hukuk kurallarına ait bilgiyi ve müctehitlerin zihnî çabalarıyla üretilen bu bilginin incelendiği ilim dalını ifade etmek üzere kullanılır olmuştur. Söz konusu kuralların ictihad ve istidlâl yoluyla elde ediliş yöntemi de “fıkıh usûlü” ismiyle özelleşmiştir.

Klasik literatürde fıkıh diye bilinen bu ilim dalı, modern dönemlerde İslâm hukuku olarak adlandırılır olmuştur. Batı dillerinden iktibasla yerleşen bu kullanım, her ne kadar ibadet ile haram-helâl konularını dışarıda tutması ve ictihadlar sonucu oluşan hukuk birikiminin bütünüyle kutsallaştırılması gibi yanlış algılamalara sebep olması yönüyle eleştirilse de, İslâm’ın bir hukuk boyutu olduğunu göstermesi açısından dikkati çekmektedir.

Günümüz hukuk sistematiğinde özel hukuk ve kamu hukuku ayırımıyla incelenen hukuk kuralları, fıkıh geleneğinde “muâmelât” ve “ukûbât” genel başlıkları altında ele alınmıştır. Bu cümleden olarak şahıs, aile, borçlar, eşya ve miras alt başlıklarına ayrılan medenî hukuk ve ticaret hukuku gibi özel hukuk ilişkileri ile idare, anayasa, yargılama, mâlî, iş ve devletler hukuku gibi kamusal ilişkiler muâmelât kapsamını oluşturmaktadır. Cezaî takibat ve yaptırımı gerektiren hukuk konuları yani ceza hukuku alanı ise ukûbât ana başlığında ele alınmaktadır.

Tarihin akışı içerisinde vahiy ile hayatı bir noktada buluşturma görevini ifade eden fıkıh faaliyeti, zaman zaman duraklama dönemleri yaşamışsa da, hep hayatın içinde olmuştur. Cumhuriyetin ilanıyla birlikte yürürlüğe konulan yeni toplum projesine bağlı olarak yasal mevzuatın toptan yenilenmesiyle birlikte, fıkıh hükümleri büyük oranda ibâdât alanıyla sınırlandırılmış, muâmelâta ilişkin hususlar kişilerin kulluk hassasiyetlerine terk edilmiştir. Haliyle fıkıh öğretimi ve bu alanda kitap-makale telifi de bu durumdan etkilenmiş ve ciddi bir duraklama yaşanmıştır. Yarım asrı bulan son dönemde ise, bütün İslâmî ilimlerde olduğu gibi İslâm hukuku alanında da, ilgi, tedrisat, fıkhî düşünce ve tefekkür, kurum tesisi ve daha birçok açıdan fevkalade bir gelişimin yaşandığını memnuniyetle ve şükür ile belirtmek gerekir. Bu bağlamda, ilim insanı yetiştirme ve telif eser üretme noktasında hem nicelik hem de nitelik bakımından, önemli bir seviyeyi ortaya koyan İlahiyat Fakültelerinin merkezî konumunu ve öncülüğünü teslim etmek gerekir.

Bununla birlikte fıkhın hem usûlü hem de furûu ile ilgili olmak üzere tikel konulara ilişkin ilmî vasfı üst seviyede araştırmalar yapma ve eser yayımı konusunda iyi bir gelişme gözlenirken, başta hukukun alt dalları olmak üzere müstakil telif çalışmaların olmayışı hâlâ önemli bir eksikliktir. Bilhassa fıkhın furûu ile ilgili alt disiplinler (borçlar hukuku, ticaret hukuku, eşya hukuku, ceza hukuku, vergi hukuku vb.) için lisans düzeyinde takip edilebilecek veya tavsiye edilebilecek telif eserlere maalesef yeterince sahip değiliz. Bu noktada üç yıl önce uygulanmaya başlanan zorunlu Arapça hazırlık sınıfına dayalı yeni İlahiyat müfredatında, İslâm hukuku dersinin tür ve kredi olarak önemli bir seviyeye getirilmiş olması, bu ihtiyacı hem daha acil hale getirmiş hem de çeşitlendirmiştir. İşte elinizdeki bu kitap, özelde sözü edilen programda yer alan “İslâm Hukukuna Giriş” dersi, genelde ise fıkıh ilmine ilgi duyanlar için bu ihtiyacı bir ölçüde karşılama düşüncesinin ürünüdür.

Kitapta öncelikle İslâm hukukunun/fıkhın bağımsız bir ilim disiplini halinde ortaya çıkışı, mahiyeti, kavramsal çerçevesi, özellikleri, tarihsel gelişimi, kaynakları, sistematiği ve literatürü ele alınmıştır. Ardından İslâm kamu hukuku (anayasa, yargılama, devletler, vergi), ceza hukuku ve aile hukukuyla ilgili genel çerçeve ortaya konulmuş, bunu takiben ehliyet, mülkiyet ve akit teorileri işlenmiştir. Son olarak, İslâm hukukunun konu yelpazesi ve bunun klasik literatüre yansıması, örnek bir eser üzerinden ortaya konulmuş, temel fıkıh terimleri tanıtılmıştır.

Müşterek bir çalışmanın ürünü olan kitabın ilk yedi ünitesi Ahmet Yaman, geriye kalan dört ünitesi Halit Çalış tarafından kaleme alınmış, ortak okumalarla zenginleştirilmiş ve son şekli verilmiştir. Her ünitenin sonuna, başlangıç düzeyindeki okuyucuların kolaylıkla ulaşıp okuyabilecekleri eserlerden oluşan bir İleri Okuma Listesi konmuş, böylece daha ayrıntılı bilgi isteyenlere adresler gösterilmiştir.

 


Sipariş Vermek İçin Tıklayınız.

Ürün Adı İslam Hukuuna Giriş
Yazar Adı Prof. Dr. Ahmet YAMAN - Prof. Dr. Halit Çalış

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile