Kitap Tanıtımı: Müslüman Kimliği

Kitabiyat
Yazı Tipi
  • Daha Küçük Küçük Normal Büyük Daha Büyük
  • Default Helvetica Segoe Georgia Times

muslumankimlikİslam Dininin Kur'an-ı Kerim'den sonra ikinci kaynağı sünnettir.


 

Sünnet, özellikleri ve temel görevler dolayısıyla Müslümanlar açısından vazgeçilmez bir niteliğe sahiptir. Bu yüzden ilk dönemlerden günümüze kadar İslam’ın yorumlanması ve bilhassa Müslüman bir kimliğin oluşması, sünnet verilerine dayalı olarak yürütülegelmiştir. Sünnetin kendisine ait zenginlikleri, uygulama açısından kolaylıkları, evrensellik özelliği, her dönemde ve her yerde Müslüman kişiliğinin korunmasında yeterlidir. Burada asıl olan, onu doğru anlayıp en uygun şekilde yaşamak. Sünnete i'tisam, Kur'an-ı Kerim'in emridir, Müslümanın hayatında bir alan ayrımı yapmadan her yöne hitab etmektedir. Sünnete i'tisam, Müslüman bir kişinin mutedil olmasıdır, her mevzuda aşırılığa kaçmadan dengeli yaşamasıdır.

Tahlil edeceğimiz bu eserde, Müslüman bir kimliğin oluşumu ve bunun devamlılığını sağlanması çerçevesinde, dinimizin iki esas kaynağı olan Kur'an ve Sünnet'e bağlılık bölümünün vurgulanması ve Buhârî'nin meseleye yaklaşımı ortaya konulmuştur. Sahih Buhârî'de, dört ciltlik olan eserin son cildinde, Kitabu't-Tevhid'den önce olan Kitabu'l-İ'tisam bi'l-kitabi ve's-Sünne adıyla, 96. bölümde, 28 bab ve 100 hadisten oluşmaktadır.

"Müslüman Kimliği" kitabının içindekiler kısmı; Önsöz, giriş bölümü "İ'tisam kavramı, tarihçe ve yaklaşımlar", birinci bölüm "İ'tisam gereği, müslüman kimliği ve Buhârî", ikinci bölüm "Müslüman kimliğinin korunması( Hadisler ve yorumları)", sonuç ve bibliyografya ihtiva etmektedir. İsmail Lütfi Çakan Hocanın, giriş kısmında değindiği konular, i'tisam kavramının terim ve ıstılah anlamları, hadis edebiyatındaki yeri, musanniflerin bu mevzuya olan yaklaşımları, bu ara başlıkta yaklaşımları ele alınan alimler ise; Buhârî, İbn Hibban, El-Begavi, İbnu'l-Esir, El-Mutteki ve Mansur Ali Nâsıf'tir. İ. Lütfi Çakan, bu çalışmasında Kitap ve Sünnet'e bağlılık hususunda Buhârî'nin tetkik ve takdimi esas almıştır. Bu bölümde, son alarak da Kitap ve Sünnet'e bağlılığın gereğinden bahsetmiştir. Birinci bölüm, ayetler ve hadislerle desteklenerek, kitabı okumaya başlayan biri için arkası sonsuz huzura açılan bir kapının anahtarı niteliğindedir. Müellif, eseri kaleme alış amacını burada ortaya koyarak, okura bu kitabı niçin okuyorum-okumalıyım-? Sorusunun yanıtını net bir şekilde vermektedir. Konunun ilmi ve sosyal boyutuna ışık tutan bir hadis'te Peygamber Efendimiz (S.A.V) şöyle buyurmaktadır: "Size, sımsıkı sarıldığınız sürece sapıtmayacağınız iki şey bıraktım: Allah'ın kitabı ve Resulü'nün Sünneti." Müslüman kimliğinin kazanılmasında üç temel adım şudur ki: Bulmak (İman), tanımlamak (İslam) ve korumak (i'tisam). Çakan, müslüman kimliğini şöyle tanımlıyor: "karşısına gelen her konuda vahiy öncelikli düşünce sahibi, sünnete bağlı, nas bulunmayan yerde içtihad yanlısı, insanlığa derin şefkat duyan ve tüm insanlığın İslam ile tanışmasını isteyen ve bunun için çabalayan, her daim mu'tedil, müstakim, muhsin ve muhlis olan, Hz. Peygamber ve ashabın gidişatına uygun yaşamayı kendine düstur edinmiş olan bir kişiliktir." Peygamber Efendimiz'in risalet nuru gitse kainatın maddi, manevi tüm ışıkları söner, Kur'an-ı Kerim'e karşı olan tüm duyarlılığımız tükense yahut Kur'an-ı Kerim gitse, kainat vefat eder ve kıyamet kopar.

"Sünnet, Müslüman kimliğini dokuyan ve koruyan Peygamber mirasıdır" diyerek ikinci bölüme başlayan İsmail Lütfi Çakan, Buhârî'nin 28 konu başlığı ve her konudan seçilmiş olan bir hadisin metin ve açıklamalarına yer verirken, özet mahiyetinde "Hadisten Çıkarılabilecek Bazı Sonuçlar" kısmı da bulunmaktadır. Konu bütünlüğünü korumak açısından diğer rivayetleri de "Bu Konudaki Diğer Rivayetlerin Muhtevası" başlığı altında değerlendirmeye almıştır. Buhârî'deki bu 100 hadisin Türkçelerinin metin halinde verildiği ve her babta bir hadisin geniş bir şekilde yorumlandığı bu bölüm 65-219 sayfaları arasında yer almaktadır.

Sonuç bölümünde ise müslümanların yaşayış tarzı ve inançlarının sürekliliği açısından gerekli olan ve bu konuda tehlike arz eden fikri, kültürel ve sosyal bütün unsurlara tam bir isabetle işaret etmektedir. Buhârî'nin el-Camiü's-Sahih'inin i'tisam kısmı ile mükemmel bir Müslüman Kimliği portresi karşımıza çıkarken, İsmail Lütfi Çakan, bunu mustakil bir eser haline getirerek bütün insanların kolaylıkla ulaşabilmesine ve anlayabilmesine vesile olmuştur. Bu alanda böyle kapsamlı bir çalışma bulmanın zor olduğu düşünülürse, Kitap ve Sünnet'e i'tisam bilincinin Müslümanların daima gündeminde olması gerektiğini ince bir din bilinci ve kavrayışı ile işlenmiş olması tabi ki takdire şayan bir durumdur. Altını çizerek söylemeliyiz ki, hadis derslerinde bu bölümün ısrarla okutulması, bazı ilahiyat fakültelerinde ders olarak okutulmaktadır, Müslüman Kimliğinin değerinin vurgulanması açısından hayatî anlam taşımaktadır.

Bibliyografya kısmından sonra EK adında bir bölüm mevcuttur. Burada da 1987 yılında Erciyes İlahiyat Fakültesi tarafından Kayseri'de gerçekleştirilmiş olan "Büyük Türk İslam Bilgini Buhârî" Sempozyumunda sunulan "Buhârî'nin Buhara Emîri ile olan münasebetleri" adlı tebliğ ve Doç. Dr. Ali AKYÜZ'ün 1996 yılında Türkiye I. İslam Düşüncesi Sempozyumunda sunmuş olduğu "İmam Buhârî'nin Yabancı Tesirlere Karşı Tavrı ve Bunun Eserlerine Yansıması" adlı tebliğ yer almaktadır. Son olarak 262-295 sayfaları arasında "Kitabu'l-İ'tisam bi'l-Kitabi ve's-Sünne" kısmının tamamı Arapça metin halinde bulunmaktadır.

"Sünnet, Nuh (a.s) gemisi gibidir ve ona binen elbet kurtulur." Buhârî'nin hocası el-Humeydî'nin şu sözü ile çalışmamıza son veriyoruz: "Söz ancak amel ile, amel ve söz ancak niyet ile, niyetli söz ve amelde ancak sünnete uymakla bir değer ifade eder ve fayda verir."

Allah Teâla, İslam'a hizmeti geçen tüm ilim erbabına rahmet eylesin ve bizlere de, onların geride bırakmış oldukları bu hazinelerden faydalanabilmeyi nasib ve müyesser eylesin...

Buhari’nin Kitap ve Sünnet’e Bağlılık Bölümü Çerçevesinde: Müslüman Kimliği

İsmail Lütfi Çakan

İfav Yayınları

İstanbul 2010

295 Sayfa

Esra EKİNCİ

Sakaraya İlahiyat

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile