Râğıb el-Isfahani; “Müfredât”

Kitabiyat
Yazı Tipi
  • Daha Küçük Küçük Normal Büyük Daha Büyük
  • Default Helvetica Segoe Georgia Times

 

mufredat_ilahiyatRâğıb el-Isfahânî’ın el-Müfredât isimli eseri, tefsir disiplini içinde değerlendirilen bir Kur’ân Kavramları çalışmasıdır. Müfredât, bu alanda yapılan çalışmaların en değerlisi ve en rağbet görenidir. Bunun pek çok sebebi vardır:

1. En başta gelen sebep, Kur’ân kavramlarının büyük bir vukufiyet ve titizlikle ele alınmış olmasıdır.

2. Bir diğer özelliği de, Kur’ân kavramlarını tüketmeyi hedeflemeden onlara hizmet etmeyi bir şeref bilmesidir. Onun için kullandığı üslup ve ifâde tarzı genelde içli, duyarlı ve bilinçlidir. Değişik görüşleri verirken, çoğu zaman tercih etme yoluna bile gitmemiş olması, onun ne kadar engin bir ihtilâf fıkhına vakıf olduğunu göstermektedir. Hemen hiçbir yerde kavramların anlamlarına indirgemeci bir yaklaşım sergilememiş olması da, her sayfada onun âlimâne tutumunun tanıklığını yapmaktadır.

El-Müfredât, bir Kur’ân kavramları çalışması olduğundan, içinde aşırı denebilecek derecede çok kelime geçmektedir. Kelimelerin çoğu isim, bir kısmı da fiillerden oluşmaktadır. Fiillerde, değişme ihtimali olanlara harekeler konmuştur. İsimlerlerde de değişebilecek harekeler konmuş değişmeyecek olanlar konmamıştır. Bu açıdan isimlerin son harekeleri genelde konmamıştır. الخَبْت, الخُبْر, gibi. Tabiî olarak bunların başlarında yer alan ve lâm-ı ta’rîf diye bilinen elif ve lam harflerine de hareke verilmemiştir. Çünkü bunlar her zaman aynıdır; daima Türkçedeki “el” sözcüğü gibi bir seslendirme ile okunurlar.

Onun için bu isimler sözgelimi اَلْخَبْت veya اَلْخُبْر şeklinde yazılması, kayda değer hiçbir yararı olmadığından bu konuda verilecek büyük emekleri zayi etmemek düşüncesiyle, tercih edilmemiştir.

Kitapta geçen âyetlerin metinleri için uzun inceleme, soruşturma yapılmıştır. Bunun değerlendirmesinden sonra konmalarının daha faydalı olacağı düşünülmüş ve meallerinden önce verilmiştir. Bu arada müellifin, o âyeti orada hangi amaçla kaydettiğine yardımcı olmak için âyette geçen ilgili kavram veya türevi bold (siyah) biçimde verilmiştir. Bunun yanında mealde de ilgili kavramın anlamı veya yaklaşık manası yine bold olarak verilmiştir.

Mealler verilirken, mutlak anlamda bir mealden alınmamış, en uygun meal verilmeye çalışılmış, bu arada mevcut meallerden de epey istifâde edilmiştir. Bu bağlamda Elmalılı Hamdi, Ö. Nasuhi Bilmen, Süleyman Ateş ve DİB. Mealleri ile Tefhîm, Fi Zılâl ve İbn Kesîr tefsirlerinin meallerinden çokça istifâde edildiği görülmektedir.

Hadisler ve şiirler çok büyük bir yekûn tutmadıkları için âyetlerde izlenen metoda uygun olarak harekeli metinleri ve çevirileri birlikte verildikten sonra ilgili noktalar bold ile nazara verilmiştir.

Müfredât’ın şimdiye kadar pek çok baskısı yapılmıştır. Ancak bunların hiçbiri hata, tashih ve tahriflerden kurtulabilmiş değildir. Kimilerinde Râğıb’ın kullandığı bazı şiirler, kimilerinde bazı âyetler, kimilerinde ise, bazı kavramlar eksik kalmıştır.

Kitapta yer alan âyetlerin hem orijinal metinleri hem mealleri verilmiş olup, dipnotları azaltmak maksadıyla sûre ve âyet numaraları metnin içinde belirtilmiştir. Müellif, Kur’ân’ın kıraat farklarına değindiğinde bu kıraatlerin sahih ve şaz olanları dipnotlarda açıklanmıştır. Râğıb’ın kullandığı şiirlerin, kime ait oldukları tespit edilmiş ve kaynakları gösterilmiştir. Atasözlerinin de geçtikleri dil kitaplarındaki yerlerine işaret edilmiştir.

Râğıb’ın el-Isfahani

Müfredât /Kur’an Kavramları Sözlüğü

Çıra Yayınları/2010

Trc. : Yrd. Doç Mehmet YOLCU- Prof.Dr Abdulbaki GÜNEŞ

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile