Eşine az rastlanır bir intihal vakası

Esintiler - Esâtiz
Yazı Tipi
  • Daha Küçük Küçük Normal Büyük Daha Büyük
  • Default Helvetica Segoe Georgia Times

sii-ulema1kProf. Dr. Mazlum Uyar’ın "Şii Ulemanın Otoritesinin Temelleri: İmamiyye Şiasında Usulilik ve Hiyerarşik Yapılanması” başlıklı kitabının Ahmad Kazemi Moussavi’nin Religious Authority in Shi’ite Islam başlıklı İngilizce kitabından dipnotlarıyla birlikte yaklaşık 100 sayfa intihal ederek yazdığı, medyaya yansıyınca(1) Mazlum Uyar’ın ilgili eseriyle Ahmad Kazemi Moussavi’nin eserini yakın planda inceledik.

 Medyada yer alan habere göre, Mezhepler Tarihi profesörü olan Mazlum Uyar’ın intihali, Türkiye’nin bilimsel itibarını hem ABD’de hem de İslam dünyasında zedeleyen bir eylem. Eserinden intihal yapılan Profesör Moussavi, ABD George Washington Üniversitesi’nde görev yapan ve İran üzerine otorite kabul edilen İran asıllı bir Amerikan vatandaşı. İntihal yapılan eser, Malezya İslam Üniversitesi bünyesinde bulunan The International Institute of Islamic Thought and Civilisation (ISTAC) tarafından yayınlanmış. Meşhur İslam düşünürü Nakib al-Attas tarafından kurulan bu Enstitü gerek Batı’da gerekse İslam dünyasında yaygın olarak tanınan bir kurumdur. Prof. Dr. Mazlum Uyar’ın görev yaptığı Marmara Üniversitesi ile Malezya İslam Üniversitesi anlaşma imzalamışlar ve bu üniversitede Marmara Üniversitesi’nden öğrenciler tıpkı ERASMUS programı gibi bir dönem okumaktalar. Dahası, Malezya İslam Üniversitesi Başbakan Tayyip Erdoğan’ın Malezya gezisinde 10 Ocak 2014 tarihinde fahri doktora unvanı aldığı üniversite.

İntihaller bilim dünyasının utancı sayılabilecek vahamette. İnsana “intihalin de bir namusu vardır” dedirtecek nitelikte ve pervasızlıkta. Herhalde “bu ülkede her şey yapanın yanına kâr kalıyor” mantığıyla cesurca gerçekleştirilmiş. Yazık ki yazıklar ola! Hele bunu yapan, Marmara Üniversitesi’nin İlahiyat Fakültesinde, sınıflarında ahlakın öğretildiği, koridorlarında Kur’an seslerinin yankılandığı bir mekanda hoca ola! Hocalık böyleyse vay bu memleketin haline!

Prof. Mazlum Uyar Moussavi’nin eserini aşırırken sınır tanımamış, kitabın bazı bölümlerini 20-30 sayfa halinde intihal etmiş. Örneğin Religious Authority in Shi’ite Islam’daki Political Roles of the Ulama” başlıklı bölüm, Mazlum Uyar’ın kitabında “Şii Ulemanın Sosyo-Politik Gücü” başlığı altında sayfalarca aşırılmış. Moussavi’nin kendisine ait tasnifler, tahliller, hatta özel dipnot bilgileri bile kelimesi kelimesine intihale maruz kalmış. Mesela “Financial Sources of the Authority Assumed by the Ulama” (s. 217 242) başlıklı bölüm “Şii Ulemanın Gücü ve maddi Kaynakları” (s. 269-293) başlığı altında aynen aşırılmış.

Prof. Mazlum Uyar İntihal yaptığı kitabı bir kütüphaneden ödünç almış ve yıllar sonra geri vermiş. Kitabın üzerine “çok önemli” veya XXX gibi notlar düşerek okumuş ve bu not düştüğü yerleri özellikle intihal etmiş. Bazen İngilizcesini bilemediği kelimelerin Türkçesini kitabın boşluklarına not etmiş ve kendi kitabında bu notlardaki ifadelere yer vermiş. Mesela, İngilizce kitapta sayfa 228’de (paragraf 1, satır 5) “The Administration of Waqf” başlığı altında geçen irrevocable kelimesini “geri alınamaz, feshedilemez” diye not etmiş, Türkçe kitapta s. 281’de (paragraf 1, satır 4) “Vakıfların İdaresi” başlığı altında aynı ifadeleri kullanarak çeviri yapmış. Meselaİngilizce kitapta (sayfa 224, satır 5) geçen “ahl al-rakha” ifadesinin yanına “Aristokrat Sınıfı” diye not düşmüş. Türkçe kitapta (s. 277, satır 7) “Aristokrat Sınıfı” ifadesini kullanarak çeviri yapmış. Daha ilginci, İngilizce kitapta (s. 31, paragraf 2, satır 3) yazarın Safavi iktidarı için verdiği 1502 tarihini ok çıkararak 1501 olarak düzeltmiş ve Türkçe kitapta (s. 102, paragraf 2, satır 3) kendi düzelttiği şekliyle 1501 olarak yazmış. Daha da ilginci, İngilizce kitapta (s. 87, satır 1) yazarın İngilizce olumsuzluk eki olan “not” ekini yazmayı unuttuğunu cümlenin gelişinden fark etmiş ve ok çıkarak “not” ekini koyup düzeltmiş ve Türkçe kitapta (s. 126, paragraf 2, satır 4) kendi düzelttiği şekliyle çevirmiş ve cümleyi “… karizmayı kazanmamış olsalar da…” (had the ulama not enjoyed) şeklinde olumsuz cümle formunda yazmış. Halbuki cümle yazarın yazdığı şekliyle “…kazanmış olsalar da…” (had the ulama enjoyed) şeklinde olumsuz cümle formundadır. Kısacası, yazarın ifadelerini İngilizce metin üzerinde kendisinin düzelttiği şekliyle çevirerek kendi kitabına koymuş.

 

 

 
 Sistem ve sınıflandırmalar aynen intihal edilmiş:

Misal 1: İngilizce kitap s. 237-238’de 7. satırda başlayan üçlü sınıflandırma:

“i) Muharram Processions…. ii) The ritual of ziyara… iii) Closing the shops of the bazaar…” şeklinde başlayan cümle Türkçe kitapta s. 291’de birinci paragrafın başında “Safeviler döneminden bu yana” cümlesinden itibaren “Muharrem etkinlikleri (s. 291 son paragraf 3. satır) …… Ziyaret Ritüeli (s. 292 birinci paragraf birinci satır)…… ve Dükkan kapatma (s. 292 son paragraf 5. satır) ifadeleri aynen intihal edilmiş.

Misal 2: İngilizce kitapta s. 116-119’da yer alan 1. folk sufism 2. tariqah sufism 3. high sufism…. şeklindeki üçlü sınıflandırma, Türkçe kitap s. 156-158’de “Üç tür tasavvufi akım… 1. Folk sufiliği 2. Tarikat sufiliği 3. Entelektüel sufilik” başlıkları altında yaklaşık üç sayfa intihal edilmiş.

Misal 3: Niyabet’in (vicegerency) üçe ayrılması: İngilizce kitapta s. 153, paragraf 1, satır 5’te “Kashif al-Gita divided the vicegerency into three spheres…” şeklindeki tasnif Türkçe kitap s. 215 paragraf 1, satır 6’da “O niyabeti üçe ayırmıştır…” şeklinde intihal edilmiş.

Misal 4: İngilizce kitapta s. 265, son paragraf, satır 2’de yer alan “The socio-political stand of the ulama, especially the marjaijjah is marked by two different tendencies… (i)... (ii)…” şeklinde tasnif edilirken; Türkçe kitapta s. 306 paragraf 2’de satır 2’de “… ulemanın ve özellikle merceiyyetin sosyo politik duruşunu iki önemli akım temsil eder. Bunlardan birincisi yabancı nüfuza…. ikincisi… “şeklinde sınıflandırılmış.

İngilizce eserin başka bir yazardan yapmış olduğu alıntılar dahi aynen intihal edilmiş:

Misal 1: İngilizce kitapta s. 261’de yazarın dipnot vererek (46 numaralı dipnot) alıntıladığı “Under the Qajar Kings” şeklinde başlayan cümle Türkçe kitapta s. 304’te 19. satırda “Kaçar Şahlarının…” şeklinde başlayan cümle ile yazarın kullandığı referans aşırılarak (dipnot 919) intihal edilmiştir.

Misal 2: İngilizce kitapta s. 236’da yazarın dipnot vererek (69 numaralı dipnot) alıntıladığı “No one can deny the far-reaching…” şeklinde başlayan cümle Türkçe kitapta s. 291’de ana metinde 7. satırda “Hac, ziyaret ve taziye…” şeklinde başlayan cümle ile yazarın kullandığı referans kullanılarak (dipnot 878) intihal edilmiştir.

Misal 3: İngilizce kitapta s. 157’de ikinci paragrafta yazarın dipnot vererek (24 numaralı dipnot) alıntıladığı “… the traditions of ibn Hanzala and Abu Khadija…” şeklinde başlayan cümle Türkçe kitapta s. 229’da paragraf 1 satır 4’de “Ebu Hatice ve ibn Hanzala hadisinde olduğu gibi…” şeklinde başlayan cümle ile intihal edilmiştir.

Orijinal eserdeki dipnot açıklamaları dahi yine dipnotta intihal edilmiş:

Misal 1: İngilizce kitapta s. 31’de dipnot 55’te “This book was annotated by…” şeklinde başlayan açıklama Türkçe kitapta s. 94’te 303 numaralı dipnotta “Bu konuda kaleme aldığı…” şeklinde başlayan cümle ile intihal edilmiştir.

Misal 2: İngilizce kitapta s. 32’de dipnot 60’ta “The above phase of Shi’ite jurisprudence…” şeklinde başlayan dipnot Türkçe kitapta s. 121’de 392. dipnotta “Yukarıda zikredilen dönem…” şeklinde başlayan cümle ile intihal edilmiştir.

Misal 3: İngilizce kitapta s. 193’de dipnot 26’da “After the death of Qummi in 1231/1815 …” şeklinde başlayan dipnot Türkçe kitapta s. 258’de 770. dipnotta Qummi’nin 1231/1815 yılındaki ölümünden sonra…” şeklinde başlayan cümle ile intihal edilmiştir.

Misal 4: İngilizce kitapta s. 211’de dipnot 67’de “The title of hujjat in the language of Muslim tarditionalists was applied to those who had memorized 300.000 tradition-reports” şeklindeki dipnot açıklaması, Türkçe kitapta s. 286’da 853 numaralı dipnotta “Hüccet terimi önceden bir hadis ıstılahı olarak 300.000 hadis ezberleyene verilirdi” şeklinde dipnot referansı da intihal edilerek aynen alınmıştır.

Misal 5: İngilizce kitapta s. 226’da dipnot 35’te “A short list of such affairs …” şeklinde başlayan dipnot açıklaması, Türkçe kitapta s. 279’da 825 numaralı dipnotta aynen alınmıştır.

Misal 6: İngilizce kitapta s. 232’de dipnot 56’da “For example, Abu Hafs Umar Suhrawardi…” şeklinde başlayan dipnot, Türkçe kitapta s. 289’da 868 numaralı dipnotta “Örnek vermek gerekirse Ebu Hafs Suhreverdi…” şeklinde başlayan cümle ile intihal edilmiştir.

Misal 7: İngilizce kitapta s. 238’de dipnot 73’de “For example...” şeklinde başlayan dipnot, Türkçe kitapta s. 293’de 882 numaralı dipnotta “Mesela…” şeklinde başlayan cümle ile intihal edilmiştir.

Misal 8: İngilizce kitapta s. 252’de dipnot 26’da “Shaykh Jafar Kashfi was not enlisted asan usuli mujtahid …” şeklinde başlayan dipnot, Türkçe kitapta s. 299’da 901 numaralı dipnotta “Keşfi’nin usuli müctehitlerin zikredildiği listelerde…” şeklinde başlayan cümle ile intihal edilmiştir.

Misal 9: İngilizce kitapta s. 257’de dipnot 34’te “Bast as a litigation process seems to …” şeklinde başlayan dipnot, Türkçe kitapta s. 302’de 909 numaralı dipnotta “Best Safavilerin sonuna doğru…” şeklinde başlayan cümle ile intihal edilmiştir.

Misal 10: Dipnot intihalleri o kadar bariz bir şekilde gerçekleştirilmiştir ki:

(a) İngilizce kitapta s. 143’de dipnot 133’de Bayat’ın eseri kullanılarak 37-87. sayfalar arası 50 sayfalık bir bölüm referans gösterilmiş, Türkçe kitapta da s. 170’de dipnot 558’de 37-87. sayfalar arası 50 sayfalık bir bölüm aynen referans gösterilmiştir.

(b) İngilizce kitapta s. 175’de dipnot 90’da Muhammad Baqir al-Sadr’ın eseri kullanılarak 295-429. sayfalar arası 134 sayfalık bir bölüm referans gösterilmiş, Türkçe kitapta da s. 245’de dipnot 725’de 295-429. sayfalar arası 134 sayfalık bir bölüm aynen referans gösterilmiştir.

(c) İngilizce kitapta s. 227’de dipnot 42’de Tunakabuni’nin eseri kullanılarak 149-193. sayfalar arası 44 sayfalık bir bölüm referans gösterilmiş, Türkçe kitapta da s. 280’de dipnot 831’de 149-193. sayfalar arası 44 sayfalık bir bölüm aynen referans gösterilmiştir.

(d) İngilizce kitapta s. 228’de dipnot 46’da Kulayni’nin eseri kullanılarak 2-62. sayfaları arası 60 sayfalık bir bölüm referans gösterilmiş, Türkçe kitapta da s. 281’de dipnot 835’de 2-62. sayfalar arası 60 sayfalık bir bölüm aynen referans gösterilmiştir.

(e) İngilizce kitapta s. 239’da dipnot 75’te Algar’ın eseri kullanılarak 45-72. sayfaları arası 27 sayfalık bir bölüm referans gösterilmiş, Türkçe kitapta da s. 293’te dipnot 883’te 45-72. sayfalar arası 27 sayfalık bir bölüm aynen referans olarak gösterilmiştir.

(f) İngilizce kitapta yazarın sayfa numarası vermeden referans gösterdiği kitap, Türkçe kitapta da aynı şekilde sayfa numarası verilmeden referans gösterilmektedir. Misal: İngilizce kitap s. 211 dipnot 68’deki referans ile Türkçe kitap s. 286 dipnot 854’ü karşılaştırınız.

(g) İngilizce kitabın dipnotlarında yer alan “See also”, “See especially”, “e.g.,” veya “for example” şeklindeki ifadeler dahi Türkçe kitabın dipnotlarında kullanılmıştır. Bazı örnekler aşağıdadır

Misal 1: İngilizce kitapta s. 119 dipnot 51’de “See also Fazlur Rahman….” İfadesi Türkçe kitapta s. 158 dipnot 512’de “Ayrıca bkz. Fazlur Rahman…” şeklinde verilmiştir.

Misal 2: İngilizce kitapta s. 118 dipnot 50’de “See…especially chapters 5 and 6, pp. 205-344” ifadeleri, Türkçe kitapta s. 158 dipnot 511’de “…özellikle bkz. 5. ve 6. bölümler s. 205-344” şeklinde verilmiştir.

Misal 3: İngilizce kitapta s. 223 dipnot 22’de “e.g., see Baha al-Din…” ifadeleri, Türkçe kitapta s. 276 dipnot 812’de “Mesela bkz. Bahauddin…” şeklinde verilmiştir.

Misal 4: İngilizce kitapta s. 238 dipnot 73’de “For example, in 352/963 the Buyid ruler Muiz al-Dawla...” şeklinde başlayan dipnot, Türkçe kitapta s. 293 dipnot 882’de “Mesela Büveyhi hükümdarı Muizzu’d-Devle 352/963 yılında…” şeklinde başlayan cümle ile intihal edilmiştir.

Bazen orijinal eserin dipnot açıklamaları Türkçe kitapta ana metne aktarılmıştır

Misal 1: İngilizce eser s. 244-5 dipnot 4 Türkçe kitap s. 246-7’de son paragrafta Merceiyyet müessesine formal bir şekil vermek… şeklinde başlayıp 247. sayfada devam ediyor.

Misal 2: İngilizce eser s. 153 dipnot 16’da yer alan “Naraqi…” Türkçe kitapta s. 221 ikinci satırda “Neraki…” diye başlayan cümleyle ana metne alınmıştır; ayrıca da, İngilizce kitapta dipnot 16’da verilen referans Türkçe kitapta dipnot 673’de intihal edilmiştir.

Misal 3: İngilizce eser s. 164 dipnot 47’de yer alan “Shaykh Tusi and Allama Hilli both of whom reshaped the Shiite legal and ritual rules…” şeklinde başlayan cümle Türkçe kitapta s. 48’de altıncı satırda “İçtihadı kabul ederek … Allame Hilli….” diye başlayan cümleyle ana metne alınmıştır; ayrıca da, İngilizce kitapta dipnot 47’de verilen referans Türkçe kitapta s. 48 dipnot 129’da intihal edilerek verilmiştir.

Misal 4: İngilizce eser s. 186 dipnot 3’de yer alan üç hadis Türkçe kitapta s. 251’de ikinci paragrafta “I. Onikinci imam…” diye başlayan cümle ile ana metne alınarak; ayrıca da, İngilizce kitapta tek dipnotta verilen dipnot referansları da Türkçe kitapta üç dipnota yayılarak (dipnot no: 746-747-748) intihal edilmiştir.

Misal 5: İngilizce kitapta s. 190 dipnot 15’de Muhammad Kazim Tabatabai’ye ait üçlü tasnif Türkçe kitapta s. 254’te ikinci paragrafın 9. satırında Muhammet Kazım Tabatabai Yezdi… şeklinde aynen alınmıştır).

Misal 6: İngilizce kitapta s. 233’deki “For example…” diye başlayan 37. dipnot (7 satır) Türkçe kitapta s. 289’da birinci paragrafın 3. satırında (9 satır) “Örnek vermek gerekirse…” diye başlayan cümle.

Bazen orijinal eserin ana metnindeki cümleler dipnota indirilmiştir.

Misal: İngilizce eser s. 176’da 13. satırda “To summarize the process of application of ijtihad…” şeklinde başlayan ve Şia’da ictihat uygulamasını dörtlü tasnifle anlatan paragraf Türkçe kitapta s. 246’da 729 numaralı dipnotta “Bu gelişmeler ışığında ictihadın uygulanmasının geçirmiş olduğu süreç…” şeklinde başlayan cümle ile aynen verilmiştir.

Bazen İngilizce eserin farklı sayfalarındaki paragraflar birleştirilerek Türkçe kitapta yeni bir paragraf oluşturulmuştur.

Misal 1: İngilizce eser s. 83’te yer alan “Tusi’s last contribution…” şeklinde başlayan paragraf ile yine İngilizce kitapta s. 26’da yer alan “In addition…” şeklinde başlayan paragraf birleştirilerek Türkçe kitapta s. 45’te son paragrafta yer alan “Tusi’nin İmami fıkhına…” şeklinde başlayan paragrafta birlikte verilmiştir.

Misal 2: İngilizce eser s. 26’da üçüncü satırda “al-Mabsut…” diye başlayan bölüm Türkçe kitapta s. 45’te ikinci paragrafta “Tusi…” diye başlayan cümle.

Bazen orijinal kitapta yer alan bir paragraf Türkçe kitapta paragraf içindeki cümlelerin yeri değiştirilerek ama yine İngilizce eserin kullandığı dipnot kullanılarak intihal edilmiştir

Misal: İngilizce eser s. 79 dipnot 11 Türkçe eser s. 23 dipnot 41).

 

İngilizce kitapta fikirleri alıntılanan araştırmacılar veya isimleri anılan tarihsel figürler aynı silsile içinde Türkçeye çevrilerek intihal edilmiştir

Misal: İngilizce kitapta s. 189’da 5. satırda “Khansari…” diye başlayan cümleden itibaren 12. satır içinde Khwansari, Tunakabuni, Huccatul Islam Shafti, Sayyid Ibrahim Qazvini, Kashmiri, Khiyabani, Tihrani isimleri Türkçe kitapta s. 254’te 3. satırdan itibaren fikirleriyle birlikte aynen aktarılmıştır.

 

Bazen İngilizce eserin bir dipnotunda bulunan birden fazla kaynak Türkçe kitapta birkaç ayrı dipnotta verilmiştir.

Misal: İngilizce kitapta s. 233’te dipnot 57’de Mufid, al-Muqnia; Tusi, al-Nihaya; Karaki, Jami al-Maqasid isimli 3 farklı referans Türkçe kitapta s. 289’da 869-870-871. dipnotlar halinde 3 ayrı dipnota yayılmıştır.

 Dipnotlar:

1. bk. “100 Sayfalık İntihal Meslekten Men Edebilir”, Milliyet, 27.01.2014,

http://gundem.milliyet.com.tr/100-sayfalik-intihal-meslekten/gundem/detay/1827643/default.htm

http://www.memurlar.net/haber/452011/;

Hilmi Yavuz, “Müeyyide”, Zaman, 29.01.2014, http://www.zaman.com.tr/hilmi-yavuz/mueyyide_2196225.html

Dr. Mustafa YÜCELAYLI

 

Copyright Telif Hakları © 2006 - 2011 ilahiyat - Eilahiyat.Com - This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. Eilahiyat, tüm ilahiyat mensuplarını kucaklayan, “ilahiyat” üst kimliğinde birleştiren bir platformdur. 2006 yılından bu yana İlahiyat camiasına hizmet etmektedir. İlahiyat Fakülteleri arasındaki irtibatı kuvvetlendirerek, öğrenci ve hocalarıyla tüm ilahiyatçıların birbirlerinden haberdar olması bunun yanında özgün bir ilahiyatçı kimliği ve aidiyet duygusu kazanmasını hedeflemektedir. İlahiyat mensuplarının (Diyanet, ilitam, yök, ilahiyat forum, imam...) insanlığa hizmeti gaye edinmelerini teşvik etmektedir. Eilahiyat.Com da tüm ilahiyatçılar her türlü mevzuda yazı yazabilirler. Yayınlanması için yazılarınızı This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. adresine gönderebilirsiniz. Yazıların içeriğinden Eilahiyat sorumlu tutulamaz.

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile