İnsan akıl sahibi bir varlık olduğu için düşünme ve tefekkür ilk insandan beri var olan bir olgudur. Tarihte bazı dönemlerde insanlık bu kabiliyetini terk etmiştir yani düşünmez hale gelmiştir. Öğrendikleri ve alışkanlık haline getirdikleri adetler, gelenekler, örfler onların düşünme biçimi haline gelmiş ve bir kısır döngü halinde toplumu felakete sürüklemiştir. Tarihte bunun örneklerini çokça görmek mümkündür. Düşünme ve tefekkür kabiliyetini yitiren toplumlar, bilgi edinme güçlerini, idraklerini, görgülerini, sağduyu ve sezgisel anlayışlarını da kaybederler. Bunun sonucunda da o toplumun felaketi gerçekleşir. Tarihte yaşamış olan birçok kavmin, grup ve toplulukların kaybolmasının en önemli nedenlerinden biri de budur. Yani düşünme fiilini kaybetmek.

Günümüz Müslümanlarının en önemli problemlerinden biri de kahd-ı rical’dir. Yani düşünce ve fikir üretecek “adam eksikliği” dir. Bu noksanın ehemmiyetsiz olduğunu ise kimse iddia edemez. Batı medeniyeti bu gün -her ne kadar biz Müslümanlar olarak onların değerlerini beğenmesek bile- değer üretme çabası içindedirler, düşünmekte ve tefekkür etmektedirler. Son yüzyıllarda neredeyse bütün dünya Batı medeniyetinin ürettiği değerlerle hayata mana vermektedir.

Bahsettiğim bu eksiklik yani kahd-ı rical (düşünce ve fikir adamı eksikliği) ilahiyatçıların da en büyük problemidir ya da problemi olmalıdır. Değer üretebilecek, içinde yaşadığı toplumu iyi analiz edebilen, dünyayı iyi tanıyan, münevver ve mütefekkir kafalara ihtiyaç var. Aksi takdirde Kur’an gibi bir tefekkür kaynağı varken değer üretememek bu toplumun felaketi olacaktır. Geleneksel eğitim tarzının etkisiyle ilahiyat fakültelerinde de düşünme ve düşünce üretme, teori geliştirme, kavramsallaştırma, sorma, sorgulama, akletme, idrak etme gibi meseleler pedogojik olarak dahi öğretilmemektedir. Bu ise büyük bir eksikliktir.

 İlahiyat camiası içinde mütefekkir, düşünce adamı (ilim adamı demiyorum) gibi sıfatları taşıyabilecek kaç kişi vardır? İlahiyatçılar arasında bu özelliklere haiz bir ilim adamı yoksa bu durum büyük bir müşkile işaret etmektedir: Kahd-ı rical.

İlahiyat fakültesi, öğrencilerine bir mesele üzerinde düşünme ve çözme kabiliyeti hangi boyutta kazandırmaktadır? İlahiyat Fakültelerindeki eğitim sürecinde Teori geliştirme, analiz, sentez, ya da şek (analitik şübhe), tezekkür ve tefekkür gibi kavramları ne kadar kullanılır? Bu da önemli bir sorudur. Çünkü sormayı, akletmeyi, tefekkürü ve tezekkürü öğrenemeyen bir ferdin kendi yaşadığı topluma ya umumi manada insanlığa hiçbir katkısı olamaz.

Sonuç olarak ilahiyatçıların önünde duran en önemli meselelerden biri düşünebilme, akletme, tefekkür melekesini kazanmak olmalıdır. Müslümanların şiddetle değer üretebilecek beyinlere, mütefekkir kafalara ihtiyacı var. Ancak görünen o ki ilahiyatçılar bunun yerine verilenle yetinme, klasik ilimleri klasik bir tarzda okuyup anlama ya da yeni şeyler söylemek adına ilmi mirası yerle bir etme kaygısı içindeler. Bu bir denge sorunudur yani tefekkür sorunudur ve bu gidiş akıbetin pek de hayırlı olmayacağını göstermektedir. Olması gereken akletme ve tefekkürdür. Sorgulanmayan hayat sizce yaşamaya değer mi?

 Yunus Şerifoğlu

Yorum (3)