Prof. Dr. İsmail Kara’dan Türkiye’de İslamcılık ve Diyanet-Devlet Münasebeti Üzerine Yeni Bir Çalışma: Cumhuriyet Türkiye’sinde Bir Mesele Olarak İslam

Türkiye’nin son dönemde yetiştirmiş olduğu kıymetli şahsiyetlerden biri olan ve şimdiye kadar İslamcılık, Modernizm vb. tartışmalı mevzularda yazmış olduğu eserlerle fikir dünyamıza ciddi katkılarda bulunan Prof. Dr. İsmail Kara hocamız, Türkiye’de ciddi bir mesele olarak tezahür eden Diyanet Teşkilatı ve Sistemin Laik yapısı, Türkiyedeki İslamcılığın ve de İslamcıların Cumhuriyet döneminden itibaren geçirmiş olduğu seyri ele alan ve iki cilt olması planlanan “Cumhuriyet Türkiye’sinde Bir Mesele Olarak İslam” isimli eserinin birinci cildini Türkiye’deki seçkin okurların istifadesine sundu.

Kitabın birinci bölümünde, cumhuriyetin kuruluşundan itibaren Diyanet Teşkilatını ve din-devlet münasebetlerini ele alan Kara, Diyanet Teşkilatı’nın laik bir sistem içerisindeki yerini ve de teşkilatın Osmanlıdaki Şeyhülislamlık Makamına tekabül edip etmediğini sorgulamakta, dinin hareket sahasının da bu dönemde daraltıldığı üzerinde durmaktadır.

Osmanlı’dan tevarüs eden ilmiye sınıfının cumhuriyetin ilk yıllarındaki ahvalini de gözler önüne seren Kara, ilmiye sınıfına mensub zatların sistemin dini serbestliği sınırlamasına karşın alttan alta olsa da pasif bir muhalefet yürüttüğünü ve asırlara dayana hoca-talebe ilişkisinin bu dönemde de devam ettiğini ortaya koymaktadır.

 Kitabın ikinci bölümünde Diyanet teşkilatının Türkiye’deki cemaatler ve tarikatlarla olan münasebetini, cemaat ve tarikatların devlete karşı yürüttükleri muhalefetin boyutunu ve etkinliğini ele alan Kara, diyanetin ve de devlet teşkilatındaki sorumluların da cemaat ve tarikatlara karşı konjonktüre göre hareket ettiğini, hatta kimi zaman açık açık siyasiler tarafından cemaat ve tarikatların desteklendiğini ifade etmekte ve bir sorun gibi gözüken bu meseleye temas etmektedir.

Kitabın üçüncü bölümünde ise Türkiye’deki İslamcı camianın veya kendisini İslamcı addedenlerin söylem ve eylemlerinin ilmi ve fikri bir altyapıya sahip olup olmadığını irdeleyen Kara, Osmanlı’nın son dönemdeki İslamcıları’nın (Akif, Said Halim Paşa vb.) ortaya koydukları fikri altyapını ve kaygının günümüz İslamcılarında hakkıyla bulunmadığını ifade etmektedir.

Ez cümle; Cumhuriyet kurulduğundan beri memleketin en mühim fakat kendisine en az ehemmiyet verilen din meselesinin boyutlarının eleştirel ve akademik bir bakış açısıyla sunulduğu bu çalışma umarız ki kimi meselelerin hakkıyla ele alınıp değerlendirilmesine vesile olur.

Abdurrahman Mıhcıoğlu

Yorum (0)