Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi emekli hocalarından, Kur'an tilaveti denilince akla gelen ilk isimlerden olan Fatih ÇOLLAK hocamız ile Kur'an Eğitimi üzerine yapılan röportaj E-İlahiyat'ın katkılarıyla istifadenize sunulmuştur.

Hocam öncelikle sizi tanımak adına kendinizden bahsedermisiniz?
Ben 1954 Erzurum doğumluyum. İlkokulu Erzurum’da tamamladım. 9 yaşında hafızlığı ikmal ettim. İmam hatip lisesini Erzurum’da bitirdim. 1974 tarihinde İstanbul Yüksek İslam Enstitüsü’ne girdim ve 1978 yılında mezun oldum. Hafızlıktan sonra talim ve tecvid çalışmalarına başladım; önce İstanbul’da tatil dönemlerinde Abdurrahman GÜRSES Hoca Efendiden bu derslere başladım, tamamen baştan sona hocamızda bitirip ardından da ilmî kıraat dediğimiz aşereye ve takribe başladım. İlmî kıraat aşere-takribi bitirdikten sonra Abdurrahman Gürses Hoca’dan İstanbul tarîki üzere icazet aldım. İlk resmî vazifem 1979 senesi Bolu Diyanet Eğitim Merkezi kuran hocalığı, ardından Erzurum Yüksek İslam Enstitüsü’nde Kuran-ı Kerim asistanlığı ve daha sonra da 1983’ün ortalarında Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’ne öğretim görevlisi olarak hizmete başladım. Yaklaşık 29 senelik hizmetin ardından 2007 senesi Ağustos ayında Marmara İlahiyat’tan emekli oldum. Fakültedeki hizmetle birlikte master ve doktoramı tamamladım. Piyasada namaz surelerinden, aşr-ı şeriflerden, hatm-i şeriflerden çok sayıda cd’lerimiz, kasetlerimiz, dvd ve vcd çalışmalarımız var, televizyon programlarımız yoğunlukta, alanımızla ilgili çalışmalarımız, kitaplarımız ve yayınlarımız var. Bunun dışında fakültedeki hizmetlerimizle beraber yaklaşık 19 seneden beri de İstanbul’un muhtelif yerlerinde Kuran eğitim merkezlerinde -özellikle hafta sonu seminerlerinde- hususî, gayrı resmî çalışmalar yapmaktayız.
Hocam peki şu anda ülkemizdeki Kuran eğitimi ne durumda, yeterli diyebilir miyiz?
Şuna inandım ki imam hatip ve üniversitede yetiştiğimiz dönemde resmî olarak bize verilen programlar Kuran eğitimi ve öğretimi açısından kesinlikle yetersizdir. Bunu söylerken bu röportajı yaptığımız tarihi kastetmiyorum; şu an zaten yok denecek kadar bir düşüklük, seviyesizlik var. Yani var mı, yok mu tartışılabilir. Ama yıllar öncesine de baktığımda ne imam hatiplerde ne ilahiyatlarda Kuran dersi adı altında bizim alışageldiğimiz, yetiştiğimiz, ocağa, kültüre uygun, o seviyede eğitim asla görmüyoruz.  Biz fakülte programları çerçevesinde bir şeyler yapmaya çalıştık; ama işte asıl soruya cevap, benim fakülte dışında yıllardan beri devam ettirdiğim Kuran eğitim ve öğretim merkezlerine bu hizmeti taşıyor olmamın sebebi, diğer okullarda resmî çerçevedeki yetersizlikten dolayıdır. Şu anda Kuran kurslarında, mevcut imam hatiplerde, ilahiyatlarda onları görüp, dinleyip bu dersi yaptığınızda meseleyi anlarsınız. Ne yazık ki bugün ilahiyatta namaz sureleri, en kısa sureler, az sayıda ayetler bile öğrenciler tarafından doğru dürüst ezberlenmemekte, öğrenilememektedir. Neden? Sadece öğrenci açısından sebep göstermek doğru değil; program, öğrenci, belki hoca, belki başka şeyler… Çünkü imam hatipten çok zayıf geliyorlar. Herkes ilahiyat ve diğer fakültelere girmek üzere imam hatibin son yıllarında daha çok sosyal ve fen derslerine ağırlık veriyorlar ve mesleki dersleri ihmal ediyorlar.  Mesela artık sınıflarda hafız bulmak zor; gelene Kuran’dan yüzüne okutturduğunuzda haline acıyorsunuz ve tabi ki üzülüyorsunuz. İlahiyatlarda Kuran programına bakıyorsunuz; haftada bir bölümde üç saat, bir bölümde beş saat. Dört yıllık bir ilahiyat fakültesinde toplam üç dönem o da dokuz ay yapar; yani dört yılda dokuz ay çok az. Yani bunun tatili var, mazereti var, imtihanı var onları da çıkın 7 ay. Ders sayısı da az. Kısacası şu anda durum iç açıcı değil.
Yani hocam diyorsunuz ki geçmişte de eksiklik vardı ama günümüze geldikçe eksiklik arttı.
Evet, şu an da eksiklik had safhada. Yani had safhada demek bir sınıfta 20 öğrenciden bir iki tane ciddi manada çıkar mı, çıkmaz mı görmek gerek. Yani ben bu tespiti neye dayanarak söylüyorum; öğrencileri sınıfta görmek lazım.

Hocam özellikle imam hatipler ve buna bağlı olarak ilahiyatlarda eksiklik üst seviyede dediniz; Kuran hizmetlerini birebir idare eden biri olarak sizce bu eksikliği gidermek için ne gibi çalışmalar yapılabilir, ya da sizin çalışmalarınız bu konuda ne durumda bize aktarabilir misiniz?

Bunun da cevabı kolay. Fakültede resmî dersler dışında Kuran hocalarıyla seminerler tertip etmek; Kuran eğitim ve öğretim semineri, tecvid semineri, kıraat semineri… Artı dışarıda hususi çalışmalar yapmak. Bu sadece Kuran’a mahsus değil. Bir öğrenci ilahiyattan ciddi manada mezun olmak istiyorsa, muhakkak ek bir çalışma ve program içinde olması lazım. Dışarıda, yani dışarıda derken bu dersleri farklı hocalardan anlamında değil ilahiyat hocalarından okul dışında başka programlarda, gayrı resmi, biraz hasbî, fahrî olarak özel mekânlarda, mahfellerde ve halkalarda oluşturup bu derslere devam etmek gerekir.
Hocam Kuran eğitimindeki eksikliğin temeli birazda bireysel eksiklik veya gönülsüzlükten diyebilir miyiz?
Ben onu öyledir diyemem. Kuran kursları ilköğretimin ardından başladığı için 15 yaşında bir öğrenci kursa geldiğinde ona ne kadar bir eğitim verilebilir. Ve kurslarda öğrenci bulamama veya kapasiteli yetiştirememe durumu var. İmam hatiplerde de müfredat belli. Sosyal derslere yöneliş doğal olarak ilahiyatlara aksediyor. Yani çare bunlara ek olarak çalışmalar yapmak. Ben 17, 18 sene bunu yaparken hafta sonlarımı feda ettim. Allah bu çalışmalarımızı boşa çıkarmadı, fakültedekinden daha fazla sayıda, yüzlerce talebe eğitim aldı. Burada gayret gösterenler hem ilahiyatta başarılı oluyorlar hem diyanette rahatça görev alıyorlar. Yani çare ek çalışma. Allah için biraz çalışmaktır.
Hocam son olarak özellikle gençlere(imam hatip, ilahiyat) yönelik olarak Kuran eğitimi adına tavsiyeleriniz nelerdir?
Kuran-ı Kerim dersini başarılı hale getirmek öğrencinin derdi olacak. Ben Kuranımı geliştirmek iyi Kuran okumak, düzgün okumak ve okutmak istiyorum diyecek. Ve de bu, öğrenciye telkin edilmeli, yoksa öğrenciye vahiy gelecek değil. Öğrenci kendisinin yeterli olup olmadığını anlayacak. Bir de fakültedeki resmi çerçeve dışına çıkılmaması gibi bir durum var. O halde bunu geliştirmeli. Hele İstanbul’da bunun imkânları çok. Teknoloji imkânları CD, VCD, kaset ortamında yapılan çalışmalar var. Mesela fakülteden bizim cumartesi ve pazar programlarımıza gelen öğrenciler okulda zorlanmıyorlar. Fakültede ve dışarıdaki dersleri yürüttüğü zaman başarıda kendiliğinden gelir. Bunu geliştirmek istiyorum diyen kişi içinde başında olanlarla irtibatlı olacak.
Çok teşekkür ederim hocam inşaallah bu bilgilerinizden yararlanabiliriz.
İnşaallah.
Ömer Sami UZUNER

Yorum (4)